Aurkezpeñak, “kartelzpenak” eta liburu aurkezpenak

Goio Arana lankideak “Ez nire kartel barik” argazki bilduma argigarria jarri du sarean. Lehendik bagenekien aurkezpeñen argazkiak biltzen zituela; orain, aurkezpenen beste ñabardura bat ekarri digu: prentsaurrekoetan erakusten diren afixekin osatu du bilduma. Ez dakit beste herrietako egunkarietan Euskal Herrian bezainbat prentsaurreko argazki agertzen den, baina Euskal Herrikoak aspaldian aspertua nauela egia da, eta pozten naiz Goiok zorroztasunez eta umorez jorratu duelako gai hori.

Euskal Herrian prentsaurrekoetara maiz jotzen da. Begi bistakoa bada ere lau lagun mahai batean gibelean jarrita agertzeak ez duela inolako interesik albistea ilustratzerako garaian – are gutxiago egunkari baten ale bereko hamar orrialdetan halako hogei argazki ageri baldin badira – horrelakoak oraino ikusten dira. Itxura guztien arabera, prentsaurrekoen antolatzaileak ohartu dira argazkia “landu” behar dutela. Aurkezpeñaren ikerketan sartu gabe (korapilatsuagoa baita), afixak erakusten dituzten argazkiez aritu nahi nuke.

Argazki horiek, gehienetan, prentsaurrekoa hasi aitzin edo bukatu ondoan egiten dira. Dudarik gabe, mahai batean gibelean jarrita baino “ikusgarriago” (“bisualago” erraten da erredakzioetan) edo dinamikoago izatea da helburua. Baina, funtsean, ez dira anitzez argazki erakargarriagoak, ez eta ere hobeak.

Goioren bildumak gogora dakarkit beste argazki mota bat: liburu aurkezpenena. Printzipioa antzekoa da, salbu argazkiko protagonista bakarra dela, taldea izan beharrean, eta afixaren ordez liburua daukala eskuan. Eta hor aritzen dira argazkilariak idazleari argazkiak ateratzen: hartu liburua horrela, eta orain zabalduta, eta orain itxita, eta orain jarri horrela, eta orain zutik… Baina beharbada, hobe argazkia libururik gabe egitea, eta liburuaren azala fitxa batean jartzea.

Eta prentsaurrekoetan? Hasteko, neurtu behar da prentsaurrekoak berezko albiste modura sartu behar diren, edo beste modu batera aipatu behar diren (baina beste baterako utziko dut gai hau). Prentsaurrekoari argazkia egin behar bazaio, nik uste hobe dela hizlariaren plano hurbilagoak egitea, hitz egiten ari den bitartean, keinuekin, begiradekin eta abar, anitzez argazki adierazgarriagoak lor daitezkeelako.

Anekdota batekin bukatuko dut. Duela urte batzuk Ipar Baionako kantonamendu hauteskundeetako lehen itzulian hautagai sozialista gaztea nagusitu zitzaion ordu arteko kontseilari nagusi komunistari. Bi itzulien artean prentsaurrekoa eman zuten sozialistek eta komunistek batera: komunistak sozialistaren aldeko bozka eskatu zuen. Bi argazki bazeuden: bat orokorra, mahai osoa erakusten zuena, lau edo bost lagunekin; bestean bi hautagaiak ageri ziren, sozialista gaztea mintzatzen besoen mugimendua nabari zuela, eta atzean komunista zaharra triste antzera. Bigarren argazki hori argitaratzeko eskatu nuen, baina hastapenean lehena argitaratzekotan ziren ene lankideak, mahai osoa erakustea hobe zelakoan… nahiz eta argazki adierazgarria bestea izan eta mahaiko gainerako kideek tokirik ez izan artikuluan.

Advertisements

31 eskutik

Eneko Bidegain

Informatikak zuzen idaztea asko errazten digu. Zuzentzaile ortografiko automatikoei esker, berrirakurketa lana arinagoa eta ziurragoa da. Eta euskaraz ere aukera hori daukagu. Beste kontu bat da idazten ari garenean gogoratzea ezarpenetan hizkuntza aukeratu behar dela; eta beste bat zuzentzaileari kasu egitea. Onartezinak dira testu tratamenduekin idatzitako testuetan agertzen diren ortografia huts asko. Noski, “haurra”-ren ordez “ahurra” idatzi duena ez da ohartuko huts bat egin duela (ez badaki edo ez badu berak berriz irakurri), baina beste huts asko saihestu daiteke. Ikasleei garbi erran diet ez dudala onartuko Xuxen-ek pasatzen utziko ez lituzketen hutsez betetako idazlanik. Kazetari batek ez dezake artikulurik bukatutzat jo Xuxen pasa gabe. Hori oso garbi adierazten ziguten Berria egunkarian. Idazle bati ere komeni zaio zuzentzaile ortografikoaren laguntzarekin lan egitea, argitaletxeari zuzenketen fasean alferrikako lana aurrezteko eta argitaletxeko zuzentzailearen lana zuzenketa sakonago eta zorrotzagora bideratzeko.

Baina Google Docs-en edo Mac ordenagailuko Word testu tratamenduan testu bat idazten…

View original post 58 more words

(31 eskutik blogean idatzia)

31 eskutik

Eneko Bidegain 

Ipar Euskal Herri gero eta erdaldunagoan badira euskarazko hitz batzuk, fosil moduan, frantsesezko kontzeptuekin nahasten dituztenak. Horietarik bat da amatxi. Eta horrela, merkatuetan-eta ikusten ditugu salgai: “la confiture d’amatxi”, “le gateau d’amatxi” eta nahi den elikagai oro… denak amatxiren erara. Behin “amatxiren belarritakoak” ere ikusi nituen salgai. Eta ene baitan egin nuen: gure amatxiak belarritako egiten ibiltzen ote ziren? Nik uste bazutela beste antzara ferratzekorik…

Baina ez da hori ene solasaren muina. Funtsean, amatxi hitz horren gibelean, modu tradizionalean edo eskuz egindako produktuez ari direla adierazten digute.

Ene buruari galdetzen diot komunikazio guztia eta oinarrizko hitza frantsesez baldin bada, zergatik gehitzen dioten euskarazko amatxi hori eta ez zuzenean frantsesezko grand-mère jartzen. Ororen buru, amatxi Ipar Euskal Herriko gehienek uler dezaketen hitza da, euskararen transmisioa eten arren, gaur egungo Ipar Euskal Herriko gehiengoaren gurasoen gurasoak euskaldunak bide direlako edo zirelako. Eta horiek amatxi eta aitatxi dira.

Baina penarekin…

View original post 142 more words

Hollande eta europar korporatismoa

Ekuazioa sinplea da: «gu demokrazia bat gara, gu Europako Batasuneko estatu bat gara; Espainia Europako Batasuneko estatu bat da, beraz Espainia demokrazia bat da».

Laburbilduz, hori da atzo François Hollandek zabaldu nahi izan zuen mezua, Aurore Martini buruzko galderari erantzutean. Beti berdin egiten du Frantziak: Espainiaren baitako konfiantza erakutsi. Gisa horretan, Aurore Martinen kasuan bezala, bere aurpegia zuritzeaz gain, Espainiaren egitateen aurrean begiak ixten ditu.

Jarrera korporatiboa dago hor. Espainia eta Frantzia maila bereko kideak dira: Europako Batasuneko kideak. Eta Frantziak nahiago du ez sartu bere maila bereko estatu baten trapu zikinetan, maila bereko beste estatu bat ez dadin sar Frantziaren saltsetan.

Gauza bera pasatzen da edozein taldetan edo lan taldetan. Hierarkia maila bereko lankideak ez dira elkarren aurka hitz egiten hasiko zuzendaritzaren aurrean, lankide baten jarrerak besteari kalterik ez badio egiten bederen.

Eta Espainia egoera horren gibelean babesten da. Agintariak hauteskunde bidez hautatzen dira eta Europako Batasuneko estatu bat da. Ez zaio berme gehiago eskatzen demokraziak ongi funtzionatzen duela erakusteko.

Bertsoak eta golak

Bihar Xilaba bertso txapelketaren finala dela-eta, bertsoen puntuatzeaz argitasun batzuk eman nahi nituzke. Txapelketetako finaletan (saio luzeetan bereziki), txapel bakarra izanagatik, bertso bikainak ez dira txapeldunaren ahotik bakarrik entzuten. Gerta liteke ere txapeldunak saio oso ona egin izana, baina saioko bertso bikainenak beste batek kantatu izana. Gertatzen dena da, ez dela nahikoa bertso bikain batzuk kantatzea txapela irabazteko, saio osoa hartzen baita kontuan.

Bertso bakoitzak epaimahaikide bakoitzeko puntuazio bat lortzen du, 0tik 10era. Bost epaimahaikide baldin badira, bertso bakoitzeko 0tik 50era puntu bitartean jaso dezake bertsolariak. Bertso guztien puntu kopuru hori batzen da, eta bukaeran puntu gehien lortu duenarentzat izaten da txapela. Matematikak egiten dira, eta ez da epaimahaiaren erabaki adostu batetik ateratzen txapelduna. Zale gehienek badakite, baina sekula ez da kalte gogoraraztea.

Bertso saio bat hurbilago da txirrindulari lasterketa batetik edo pilota partida batetik, futbol partida batetik baino. Futbol partidan, gol gehien sartu duenak irabazten du. Pilota partida batean, pilotari batek kintze ederrak egin ditzake, baina 22 egin behar dira irabazteko, nahiz eta ez izan galdu duenak egin dituen hamar kintzeak bezain ikusgarriak.

Puntuak batzeko irizpideen inguruan gogoeta anitz egin izan da, eta egiten da. Erabaki liteke bertso bikain gehien egin duena izatea txapeldun: nahikoa litzateke begiratzea zein bertsolarik kantatu duen (adibidez) 9tik gorako puntuazioa eman dion bertso gehien. Orduan, bertso final batek gehiago izango luke futbol partidatik, pilota partidatik baino.

Baina ez da horrela egiten, eta bertso bikainak ez dira golak bezala zenbatzen. Gainera, uste dut ezinezkoa dela halakorik egitea. Golak sartzen dira edo kanpoan gelditzen dira. Bertso bati 9, 8 edo 7ko puntuazioa jarri behar zaion, beti eztabaidagarria izanen da, subjektibitatetik anitz duelako. Eztabaidatu nahi izanez gero, beste hari mutur anitzetik ere egin dakioke tira gai honi.

Bertsoa ez da pilota, ez futbola. Txapela zeinek jantzi, sailkapena nolakoa izan, beti sortuko da eztabaida. Eta eztabaida saihestezina bezain sanoa da, bati gehiago gustatzen zaiolako bertsolari baten lana, beste bati beste batena eta abar. Gisa batez, bertsolari bakoitzaren lanaren baloratzeko eta aitortzeko modu bat da.

Txapelketak lehia dakar berekin, euskaldunak lehiazaleak gara eta txapeldun bat nahi izaten dugu. Aski da ikustea zenbat jende biltzen den txapelketetako saioetan. Horregatik, ez dut uste txapeldunik gabeko txapelketarik antola daitekeen. Baina beharbada saritzeko modu berriak plantea daitezke: umorearen saria, sakontasunaren saria, erantzuteko gaitasunarena, bideak irekitzeko gaitasunarena eta abar.

Vallsek Iparraldea dantzan jarri du

1981etik hona gauzak anitz aldatu dira Ipar Euskal Herrian. Eta Manuel Valls Frantziako Barne Ministroak azkenaldian erakutsi duen jarrerak duela hamar urte esperoko ez zen erantzun bateratua eragin du: alderdi politiko guztietako – Vallsen alderdikideak barne – hautetsi eta arduradunak oso haserre agertu dira, eta itxura bateratua eman dute.

Hasteko, Ipar Euskal Herriarentzako egitura administratibo bat ukatzeko modu lehor eta bortitza izan da haserrea piztu duena: Espainiako hedabide batean, aldarrikapena ETArekin lotuz eta hautetsien gehiengoa gutxietsiz (“hautetsi batzuek eskatzen dute”). Egun batzuk lehenago Marilyse Lebranchu lurralde antolaketaz arduratzen den ministroak Ipar Euskal Herriko ordezkaritza bat hartu eta onarpenari begirako itxaropena eman ondoan, Manuel Valls-ek zeharkako bide bat erabiltzea eta ezezkoa hain gogor ematea ulertezina da, azken urteetan Iparraldearen lurralde ezagupenaren alde lan egin eta jarrerak elkartu dituzten guztientzat.

Frantziako Gobernuaren barneko lidergo lehiak ere egon daitezke kontraesan horren gibelean, baina baita beste faktore bat ere: Lebranchuren bileratik landa, Espainiako Gobernuak berehala deitu zion Frantziako Gobernuari, Ipar Euskal Herriari ezagupenik ez aitortzeko eskatuz.

Ez da lehen aldia. Baina ETAk borroka armatua utzi duenetik lehen aldia izan da. Espainiak Ipar Euskal Herriaren etorkizunaz erabakitzea eta Frantziak obeditzea harrigarri da; baina Valls-ek ordezkatzen duen sektore jakobinoak aitzakia gutxi aski du horrelako aldarrikapenen kontra egiteko.

Aitzakia bila ibili da ere Aurore Martinen atxiloketan zerikusirik ez zuela justifikatzeko, erranez berak ez duela ezer agindu, baina poliziari ez ziezaiokeela agindu legea ez betetzea. “Ohiko” kontrol batean atxilotu omen zuten, baina hainbat lekukotasunen arabera, Maule inguruak kontrolez josiak zeuden ordu hartan.

Lurralde Elkargoari buruzko erantzunetik egun gutxira eta Herrira-k deitutako manifestazioa baino aste bat lehenago gertatzeak, Aurore Martinen elkartasuna eta atxiloketaren kontrako kexua zabaldu baizik ez ditu egin. UMP eta PS bezalako alderdietako arduradun eta hautetsiak neurriaren kontra daude, hor ere ikusten dutelako Espainiaren esku-sartzea “Frantziako” aferetan. Ulertezina iruditzen zaie “Frantzian” legezkoa den aktibitate batengatik, Ipar Euskal Herriko herritar bat Frantziak berak Espainiako Justiziaren esku uztea.

Ororen buru, zer ikusten dute? Ipar Euskal Herria Espainiaren menpe dagoela, ez Frantziaren menpe. Abertzaleak ez direnek modu bikoitzean ikusten dute beren ekimena eta erabaki eskubidea zapaltzen dituztela: Frantziak eskaera horri kasurik ez eginez batetik, eta bestetik – eta hori zaie mingarriena – ukapenaren erantzule agerikoa Espainia izatea.

Abertzaleak ohituak dira horrelako egoeretara. Berria dena da orain arte Ipar Euskal Herriak funtsezko ezagupenik ez izatearekin bat zetozen hautetsi horiek guztien jarrera aldatu dela. Orain, haiek ere eskatzen dute Ipar Euskal Herriarentzako ezagupena; eskaera ez da gehiago gutxiengo abertzale batena, baizik eta alderdi orotako jendea biltzen duen gehiengo nagusi batena. 1981ean euskal departamendurik ez bazen sortu (Mitterrand-ek hitza jan zuen hartan) edota 1991n egitura administratibo propio bat sortzeko aukera zapuztu bazen, ageriko erantzuleak Ipar Euskal Herriko hautetsiak ziren. Frantziako Gobernuak erran zuen Ipar Euskal Herrian ez bazuten halakorik nahi, ez zutela sortuko.

Orain, ordea, politikarien artean bilakaera bat gertatu da. Ipar Euskal Herriak erabakiak hartzeko tresnak falta dituela ikusi dute azken hogei urteetako esperientziaren emaitzetan oinarrituz. “Sasi-erakunderik” ez dute nahi. Orain, benetako erakundeak sortzeko garaia dela uste dute. Hori lagundu du Frantziako lurralde antolaketaren erreforma proiektuak, baina baita ere gizarte zibilean Ipar Euskal Herriaren ezagupenaren eskaerak lortu duen babes zabalak, Batera plataformaren inguruan bereziki. Bestetik, 2012ko udaberriko hauteskundeetan, ezagupen instituzionalaren aurkari sutsuenek aulkia galdu zuten. Michele Alliot-Marie bezalako baten ordez Sylviane Allaux diputatu izateak ere anitz lagundu du. Gauza bera Baionan, Colette Capdeviellekin. Biak ere sozialistak, Vallsen alderdikideak.

Orain, ikusi behar da zein izango den hautetsi horien guztien jarrera etorkizunean. Larunbatean Herrira-k deitu duen manifestaziora joanen direla iragarri dute (pentsa Hego Euskal Herriko sozialistak eta PPko zenbait urtarrileko manifestaziora joaten direla!). Zein jarrerarekin segituko dute?

Bestalde, zer eginen du Marilyse Lebranchuk? Urtarrilean etorriko al da Euskal Herrira bisitan, hitz eman zuen bezala? Zer errateko?

Badago beste elementu bat ere, eztabaida honetatik baztertu behar ez dena: aurtengo Lurrama ekitaldian, Frantziako Laborantza Ministroaren bisita izan dute. Euskal Herriko Laborantza Ganberari zilegitasun baten aitortza izan zen hori, nahi ala ez. Historikoa da, ikusita Frantziako Estatua zein gogor aritu den Laborantza Ganberaren aurka. Laborantza Ganbera ofizializatuko dutelako seinale da? Horrekin kontsolatu nahiko dute lurralde elkargoa ez sortzea? Eta hori nahikoa izanen da Ipar Euskal Herriko klase politikoa lasaitzeko?