Diploma banaketa ekitaldiko hitzaldia (2012koa)

Hurrengo lerroetan dago iazko ekainaren 8an Eskoriatzan egin nuen mintzaldia, Mondragon Unibertsitateko Huhezi-ko lizentziatura bukatu zuten ikasleen diploma banaketa ekitaldian.

“Ez dago arazorik”

“Eta horrela bizitzen gera

Sortuz ta sortuz gure aukera

Atsedenik hartu gabe:

Lana eginaz goaz aurrera

Kate horretan denok batera

Gogorki loturik gaude.”

Zenbat ekitalditan ez dira erabiltzen Xabier Leteren hitzak, besteak beste “Izarren hautsa” kantuaren edozein pasarte? Zerbaitegatik da Euskal Herriko olerkari handienetariko bat. Eta duela urte bat eta erdi umezurtz utzi bagintuen ere, haren heriotza ez zen bukaera izan. Beste fase baten hasiera izan zen. Gogoeta metafisikoetan sartu gabe, Xabier Lete bizi da, bizi da gure baitan, artistaren itzalak argitzen gaituelako. Artista baten sorkuntza heriotzarekin bukatu bazen ere, beste artista batzuen ibilbidea aurrera doa, eta artista berriak ere beti agertzen dira, eta horren seinale dugu Xabier Leteren omenez “Sortuko dira besteak” ikuskizuna herriz herri eskaintzen duten artisten lana.

Gure lehen negar malkoetatik azken hasperena bota arteko urte horietan beste bukaera eta hasiera asko ditugu. Batxilergoa bukatu zenutenean pentsatu zenuten: “listo, bukatu da”. Eta erantzungo zizueten: “Ez, orain hasten da dena”. Aste honetan berean ere hori bera entzun dut, tesi aurkezpenean: “Hau ez da bukaera. Orain hasten da dena”.

Gaur ospatzen ari zarete zuen lizentziaturaren bukaera. Eta nik zer erran behar dizuet, bada? “Ez, orain hasten da dena”. Autoko gida-baimena ateratzean erraten den bezala, “orain ikasiko duzue gidatzen”. Orain, zuen bidea bilatuko duzue, lan munduan, eta lanean arituz, gurekin ikasi duzuena sakonduko duzue, eta are gehiago ikasiko.

Xabier Letek dion bezala: Gizonak (eta, gehituko nuke, emakumeak) “Ekin ta ekin bilatzen ditu, saiatze hortan ezin gelditu, jakintza eta argia”.

“Lana bai, baina non? Hasiera, bai, baina nondik eta nola hasi?”, galdetuko duzue, arrazoi osoz. Nola eduki itxaropena lan munduaren zeru gainetik trumoi hotsak baizik entzuten ez ditugun urte hauetan, eta iragarpenek ere ez digutenean eguzkirik hitz ematen?

Lanpostu berririk ez da sortzen, izatekotan desagertzen ari dira. Hedabideen sektorea oso kezkatuta dago. Dagoeneko badakizue, kontziente zarete, zaila izango dela enpresa bateko atea jo eta lana bertan aurkitzea. Hori da, gutxienez, etengabe zabaltzen ari zaizkigun mezua. Ez dira itxaropenerako garaiak.

Ez? Ez dirudi itxaropenerako garaiak direnik hauek. Gaur burura datorkit urte askotan Frantziako egunkari ezagun bateko zierrean lan egin zuen lagun batek noiz nahi errepikatzen zidana: “ez dago inoiz arazorik; aterabideak daude bakarrik”. Alegia, edozein arazo edo oztoporen aurrean, aterabideak bilatzen irakatsi zidan, edo gauza txarrenari ere alde ona ikusten.

Horregatik diot krisi ekonomiko latz hau aukera gisa ikusi eta erabili behar dela. Gaur zortzi, Arrasaten, tokiko hedabideak biltzen dituen Tokikom sareak jardunaldiak antolatuko ditu, eta Huhezik ere hartuko du parte jardunaldi haietan. Euskarazko hedabideak, tokikoak zein nazionalak, kinka larrian daude. Alde batetik, krisi ekonomikoaren eraginez-edo, diru iturriak murrizten ari zaizkie, iragarki gutxiago, diru laguntza gutxiago, salmenta gutxiago… Bestetik, komunikazio teknologia berrien ondorioz, irakurleen edo ikus-entzuleen ohiturak ere aldatzen ari dira. Eta horrek krisi ekonomikoari beste krisi bat gehitzen dio. Tokikom-eko jardunaldietan emango dugun mezua da garai hauek aukera gisa erabili behar direla, eta euskarazko hedabideek garai berrietara egokitu beharko dutela, bai lan egiteko moduaren aldetik, bai egituraketa eta elkarlan aldetik. Bakoitza txikia da bera bakarrik, baina kontuan hartu euskarazko hedabideetan lan egiten dutenak ia mila lagun direla, orotara.

Hain zuzen ere, zer paradoxa da hau, gero eta gehiago komunikatzen den garaian, ikus-entzunezkoek sekulako tokia hartzen dutenean gure bizitzan, ikus-entzunezkoetan krisia izatea?

Komunikazioak oinarrizko tokia dauka gure gizartean, eta ondorioz, komunikazioaren munduan lan egin nahi duenarentzat ere tokia izango da. David Remnick The New Yorker egunkariko zuzendariak El Pais egunkariari adierazi berri dio hauxe:

“Ikerkuntza, azalpen, istorioak ongi kontatzeko, botereari presio egiteko edota independentziari eusteko ohitura benetan zorrotzik gabe, ez dago kazetaritzarik. Eta kazetaritza mota hori oso garestia baldin bada ere, bada zerbait gizartearentzat askoz garestiago dena: kazetaritzarik ez edukitzea”.

Komunikazioaren, kazetaritzaren eta ikus-entzunezko sorkuntzen munduan kalitatea bermatuko duten profesionalak behar ditu gizarte honek, behar zituen, eta behar izango ditu.

Eta profesional horiek zuek izango zarete. Krisi ekonomikoaren eta aldaketa teknologikoen ondorioz, garai berrietara egokitu beharko dela erran dizuet oraintxe. Egokitzen ez dena atzean geldituko da. Orain, ideia berrien garaia da, eta ideia berriak gazteen esku izaten dira gehienetan.

Amerikako Estatu Batuetako bost gaztek, unibertsitateko ikasketak bukatu eta gero, erabaki zuten albiste txarrak eman beharrean, autobus zahar bat eskuratu, egokitu eta Estatu Batuetan gaindi ibiliko zirela erreportaje txiki batzuk grabatzeko, bidean aurkitzen zuten jende interesgarriarekin. Bus 52 proiektua izena eman diote, herriz herri dabiltza, eta haien ekimenak arrakasta itzela lortu du.

Ideia berriak, ilusioa, ausardia, antolaketa gaitasuna eta seriostasuna. Osagai horiekin bide ederra egin dezakezue. Etorkizuna zuen esku dago, zuek eraiki behar duzue zuena. Bide berriak bilatuz, arriskuak hartuz, zaila dirudi, baina asmatuko duzue, eta etorkizuna zuena izango da.

Eskema zaharretan gelditzen direnentzat da beltza zerua. Zuek zatozte atzetik, eta zuek aurkituko duzue zulo honetatik ateratzeko bidea.

Gaur, lizentziaturaren bukaera ospatzen dugu, baina batez ere, oparoa, interesgarria eta ilusionagarria izan daitekeen ibilbide profesional baten hasiera ari gara ospatzen. Zuetariko batzuk, ikus-entzunezko lizentziaturakoak, nire ikasle izateko plazer eta ohorea izan dut, eta ez daukat dudarik, bide eder baten hasiera dela gaurkoa zuentzat.

Egia da, nekez aurkituko duzue garai batez segurtasuna eman zezakeen enpresa baten babesa. Ez itxaron enpresa batek curriculumari erantzun arte. Zuek aurkitu beharko duzue zuen bidea, zuek eraiki beharko dituzue zuen proiektuak. Eta begira, zaila izan badaiteke ere, badauka bere alde ona: ez zarete nagusi baten langile izango; zuek izango zarete zuen proiektuen gidari, zuek izango zarete sortzaile.

Lizentziatura honetatik ilusioz ateratzeko garaia da, ameslarien garaia da, zuen ametsak proiektu bihurtzeko garaia. Xabier Letek dion bezala:

“Eta ametsa bilakaturik

egiaren antziduri

Herri zahar batek bide berritik

Ekingo dio urduri

Guztien lana guztien esku

Jasoko dute sendo ta prestu

Beren bizitzen edergai

Diru zakarrak bihotzik ez du

Lotuko dute gogor ta estu

Haz ez dadin gizonen gain”

Lehen erran dizuet, “ez dago inoiz arazorik; aterabideak daude bakarrik”. Zuen oraingo adina nuenetik orain arte, niretzat ipar-orratza izan den esaldi hori izan bedi zuentzat ere ipar-orratz. Ez galdu burutik esaldi hori, eta bizitzan aurkitzen duzuen edozein oztoporen aurrean, edozein etsipenen aurrean, gogoratu: “ez dago inoiz arazorik; aterabideak daude bakarrik”.

Advertisements

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s